Бояу арқылы қалыңдық өлшеу: «эхо-эхо» және THRU-COAT режимдері

Бояу арқылы металл қалыңдығы екі режимнің бірімен өлшенеді: «эхо-эхо» (echo-to-echo) немесе THRU-COAT. «Эхо-эхо» металдағы екі түп эхо-сигналының арасындағы уақытты алады, THRU-COAT арнайы датчикпен жабын қалыңдығын бөлек анықтап, оны шегереді. Екі режим де бояудан болатын қатені жояды, бірақ температура, датчиктер және коррозияланған металдағы мінез-құлқы бойынша ерекшеленеді.

Неліктен бояу көрсеткішті бұрмалайды

Қалыңдық өлшегіштің стандартты режимі импульс енгеннен түп эхо-сигналына дейінгі уақытты өлшейді және оны болаттағы дыбыс жылдамдығы бойынша қалыңдыққа айналдырады. Бояу бұл уақытқа толық кіреді.

Материал	Дыбыс жылдамдығы (Evident)
Болат	шамамен 5900 м/с
Бояу	2500 м/с-тан аз

Аспап бояу қабатын болат сияқты есептейді, сондықтан көрсеткіште жабын нақтысынан кемінде 2,35 есе қалың болып көрінеді. Жабын неғұрлым қалың және рұқсат шегі неғұрлым қатаң болса, қате соғұрлым байқалады. Бояуды алып тастау мүмкін болмаса (құбырлар, резервуарлар, арқалықтар, кеме корпустары), жабынды есептен шығаратын режим керек.

Кәдімгі импульстік-эхо өлшеудің принципі «Ультрадыбыстық қалыңдық өлшегіш: жұмыс принципі және шектеулері» мақаласында сипатталған.

«Эхо-эхо» режимі қалай жұмыс істейді

Импульс жабыннан өтіп, металға енеді және металдың түп беті мен сыртқы беті арасында бірнеше рет шағылысады. Көп реттік түп эхо-сигналдары металда пайда болады, ал жабында әдетте болмайды. Аспап көршілес екі түп эхо-сигналының арасындағы аралықты өлшейді: бұл аралықта дыбыс тек металдан өтеді, сондықтан жабын қалыңдығы нәтижеден шығып қалады.

Күшті жақтары:

• бірнеше кең таралған екі элементті датчиктермен жұмыс істейді: D790, D791, D797, D798;
• кедір-бұдыр жабын арқылы да жиі өлшейді;
• сәйкес датчиктермен шамамен 500 °C-қа дейінгі беттерде қолданылады.

Шектеулері:

• бірнеше түп эхо-сигналы керек. Қатты коррозияланған, өте кедір-бұдыр, қатты шашыратқыш немесе өшіргіш металда екінші эхо болмауы мүмкін, сонда режим жұмыс істемейді;
• қалыңдық диапазоны THRU-COAT-қа қарағанда тар.

Evident деректері бойынша 39DL PLUS және 45MG үшін «эхо-эхо» режимінің шамамен алынған диапазондары:

Датчик	Металл қалыңдығының диапазоны
D798	1,5–7,5 мм
D790 / D791	2–50 мм
D797	12,5–125 мм
M201	1,25–12,5 мм

Диапазон материалға, беттің күйіне және температураға байланысты.

THRU-COAT режимі қалай жұмыс істейді

THRU-COAT патенттелген алгоритмді қолданады: аспап жабында дыбыстың бір рет барып-қайту уақытын табады, жабын қалыңдығын көрсетеді және осы аралықты жалпы уақыттан шегереді. Экранда металл қалыңдығы, ал бояу қалыңдығы бөлек шығады.

Күшті жақтары:

• металл бойынша кең диапазон: болатта әдетте 1 мм-ден 50 мм-ден астамға дейін;
• бір түп эхо-сигналы жеткілікті;
• жаралы коррозия кезінде ең кіші қалған қалыңдықты дәлірек көрсетуі мүмкін.

Шектеулері:

• жабын бейметалл және кемінде 0,125 мм қалың болуы керек;
• жабынның беті жеткілікті тегіс болуы керек;
• арнайы екі элементті датчик қажет: D7906-SM, D7906-RM немесе D7908;
• беттің температурасы шамамен 50 °C-тан аспауы керек.

Егер аспап болат қалыңдығын көрсетіп, жабын қалыңдығын көрсетпесе, жабын ең кіші мәннен жұқа болуы ықтимал. Мұндай жағдайда «эхо-эхо» режиміне ауысады немесе өлшеу нүктесінде жабынды алып тастайды.

«Эхо-эхо» әлде THRU-COAT: салыстыру

Шарт	«Эхо-эхо»	THRU-COAT
Нені өлшейді	Тек металды (түп эхо-сигналдары арасындағы аралық)	Металл мен жабынды бөлек
Датчиктер	D790, D791, D797, D798 және басқа стандарттылар	Тек D7906-SM, D7906-RM, D7908
Жабын	Кедір-бұдыр жабын арқылы да жиі жұмыс істейді	Бейметалл, тегіс, 0,125 мм-ден бастап
Беттің температурасы	Сәйкес датчиктермен шамамен 500 °C-қа дейін	Шамамен 50 °C-қа дейін
Қанша түп эхо-сигналы керек	Бірнеше	Біреу
Қатты коррозия, жаралар	Жұмыс істемеуі мүмкін	Минимумды дәлірек көрсетуі мүмкін
Болаттағы диапазон	Датчикке байланысты (жоғарыдағы кестені қараңыз)	Әдетте 1 мм-ден 50 мм-ден астамға дейін

Evident ұсынымдарына негізделген практикалық ереже:

1. Ыстық бет, кедір-бұдыр немесе біркелкі емес жабын, металл бірнеше түп эхо-сигналын береді — «эхо-эхо».
2. Тегіс бейметалл жабын 0,125 мм-ден бастап, бет 50 °C-тан ыстық емес, жаралар бар және ең кіші қалған қалыңдық маңызды — THRU-COAT.
3. Ешбір режим жұмыс істемесе — нүктеде жабынды алып тастап, стандартты режимде өлшейді.

Коррозиялық тексерулерде екі элементті датчиктер стандарт болып саналады: олар кедір-бұдыр бетпен және жаралармен жақсы жұмыс істейді. Жоғары дәлдік қажет болатын тегіс боялған металда Evident кідіріс сызығы бар бір элементті датчиктерді де қолдануға болатынын атап өтеді.

Құбырдағы өлшеу тәртібі (нүктені дайындау, калибрлеу, датчиктің бағыты) «Құбыр қабырғасының қалыңдығын ультрадыбыспен қалай өлшеуге болады» мақаласында берілген. Қабырғаның қалыңдығын өлшеп қана қоймай, ондағы ақауларды табу керек болса, «Қалыңдық өлшеу, дефектоскоп немесе PAUT» мақаласын қараңыз.

Қандай аспапты таңдау керек

• Боялған құбырлар мен ыдыстардың коррозиялық бақылауы — EETC опциясы («эхо-эхо» және THRU-COAT) бар 45MG және THRU-COAT үшін D7906-SM датчигі.
• Екі режим де базалық жиынтықта, B-скан, бір және екі элементті датчиктер — 39DL PLUS.

KEG TRK Қазақстанда Evident (Olympus) қалыңдық өлшегіштері мен датчиктерін жеткізеді. Бағасы сұраныс бойынша.

Дереккөздер

• Evident. Measuring Metal Thickness through Paint.
• Evident. Precision Ultrasonic Gauging for Measuring Coatings.
• Evident. 45MG Handheld Ultrasonic Thickness Gauge.
• Evident. 39DL PLUS Handheld Ultrasonic Thickness Gauge.